ارائه راهبردهای نورپردازی فضاهای عمومی شهری با استفاده از مدل سوآت و ماتریس برنامه ریزی استراتژیک کمی (مورد پژوهی: خیابان کریم خان زند، شیراز)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد طراحی شهری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

چکیده

نورپردازی مناسب فضاهای عمومی شهری با استفاده از راهبرد‌های متنوعی انجام می‌شود. از اینرو در این نوشتار، با استفاده از روش‌های تحقیق توصیفی- تحلیلی و موردی و شیوه‌های تحقیق مصاحبه، مشاهده، مرور متون و اسناد تصویری، راهبرد‌های نورپردازی خیابان‌های شهری اولویت‌بندی شدند تا از این طریق زمینه ارتقا کیفیت فضاهای عمومی در شب فراهم آید. به این منظور خیابان کریم‌‌خان زند شیراز به عنوان مورد پژوهی انتخاب شده است. این پژوهش از مدل سوآت جهت شناسایی راهبردهای ارتقا کیفیت نورپردازی خیابان کریم‌خان زند و از ماتریس برنامه‌ریزی استراتژیک کمی جهت اولویت‌بندی این راهبردها بهره گرفته‌است. گزاره‌ها در ماتریس سوآت با استفاده از مصاحبه با گروه نمونه 25 نفره از متخصصان وزن‌دهی و متخصصان با شیوه نمونه‌گیری گلوله برفی شناسایی شدند. براساس نتایج حاصل از مصاحبه با متخصصان، به طور کلی 12 عامل داخلی (شامل 7 قوت و 5 ضعف) و 12 عامل خارجی (شامل 7 فرصت و 5 تهدید) شناسایی شد. در میان نقاط قوت، وجود کاربری‌های فعال و قرارگاه‌های رفتاری در شب در قسمت اعظمی از خیابان که تأمین‌کننده روشنایی پیاده‌رو در فقدان نورپردازی مختص پیاده می‌باشند، دارای بیشترین امتیاز نهایی است. در میان عوامل خارجی نیز امکان تامین روشنایی لازم در مسیر حرکتی عابرین پیاده جهت افزایش امنیت موثرترین فرصت به شمار می‌آید. با توجه به مجموع امتیازهای نهایی عوامل داخلی (2.667) و خارجی (2.568)، استراتژی‌های منتخب، استراتژی‌های تهاجمی بوده‌اند. نتایج حاصل از این پژوهش حاکی از آن است که راهبردهای تأمین روشنایی مناسب در سرتاسر مسیر پیاده و تأکید بیشتر توسط نورپردازی بر تقاطع‌های مسیر سواره با پیاده؛ فراهم شدن شرایط مناسب برای استفاده از فضا در زمان‌های مختلف شبانه‌روز برای اقشار مختلف جامعه؛ و تأکید بر بدنه‌های شاخص جداره خیابان از طریق نورپردازی مناسب در مقایسه با سایر استراتژی‌ها در اولویت بالاتری قرار می‌گیرند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Lighting Strategies for Urban Public Spaces Using SWOT and QSPM: A Case Study of Karim Khan Zand Street, Shiraz

نویسندگان [English]

  • Ali Reza Sadeghi 1
  • Fatemeh Shams 2
1 Assistant Professor of Urban Design, Department of Urban Planning & Design, Faculty of Art and Architecture, Shiraz University, Shiraz , Iran
2 Master of Urban Design, Department of Urban Planning & Design, Faculty of Art and Architecture, Shiraz University, Shiraz , Iran
چکیده [English]

Various strategies can be used to provide proper lighting in urban public spaces. As such, this paper aimed to present and prioritize the strategies for urban street lighting using descriptive-analytical and case study methods and the techniques of interview, observation, and review of the related literature and visual documents so as to provide an opportunity for improving the quality of public spaces at night. To this end, Karim Khan Zand Street in Shiraz was selected as a case study. In the present study, SWOT analysis matrix was used to identify the optimal strategies for improving the quality of street lighting of Karim Khan Zand Street and Quantity Strategic Planning Matrix (QSPM) was applied to prioritize these strategies. The items of SWOT matrix were specified and weighted based on interviews with a sample group of 25 experts who were selected by snowball sampling method. Based on the results of interviews with experts, overall, 12 internal factors (consisting of seven strengths and five weaknesses) and 12 external factors (including seven opportunities and five threats) were identified. Among the strengths, active uses and behavioral bases at night across large sections of the street that provide lighting for sidewalks in the absence of pedestrian lighting have the highest final scores. In addition, among the external factors, providing the necessary lighting on the path of pedestrians in order to increase security is considered as the most effective opportunity. Given the final total points of the internal (2.667) and external factors (2.568), the selected strategies seem to have been the aggressive ones. The results of the study suggest that strategies of proper lighting throughout the pedestrian path and a greater emphasis by lighting on the intersections of the roadway and the pedestrian path, providing appropriate conditions for the use of space at different times of day for various social groups, and emphasis on street linings by proper lighting are of the highest priority compared to the other strategies.  

کلیدواژه‌ها [English]

  • urban lighting
  • urban public space
  • SWOT
  • QSPM
  • Karim Khan Zand Street in Shiraz