سنجش کیفیت محیـط شهـری مطالعة موردی: محله‌های شهر برازجان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 ستادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

چکیده

کیفیت محیط‌ شهری تحت تأثیر مستقیم معیارهای محیط‌ زیستی، کالبدی، اجتماعی و اقتصادی است. لذا، این پژوهش ‏تلاش دارد تا با استفاده از 16 شاخص‌ در 4 معیار اصلی، کیفیت محیط شهری برازجان را در سال 1396 ارزیابی کند. در ‏این پژوهش از دو روش اسنادی و پیمایشی برای گردآوری داده‌ها استفاده شده است. تلاش شده است تا به این دو پرسش ‏پاسخ داده شود که: وضعیت کیفیت محیطی محله‌های شهر برازجان چگونه است؟ کدام محله‌های شهر وضعیت نامطلوبی ‏دارند؟ قلمرو جغرافیایی پژوهش را 31 محلة شهر برازجان و جامعه آماری پژوهش را 22600 خانوار ساکن در این شهر ‏تشکیل می‌دهند. با استفاده از روش کوکران، 380 نمونه خانوار برای انجام دادن پرسشگری و تکمیل فرم محقق ساخته، به ‏روش سیستماتیک منظم در سطح شهر توزیع شده‌اند. مقدار روایی ابزار با استفاده از روش ضریب تغییرات 0/66 و مقدار پایایی ابزار ‏به روش آزمون آلفای کرونباخ، 0/86 محاسبه شده است. نیکویی برازش داده‌ها با استفاده از آزمون کولموگروف ـ ‏اسمیرنوف در سطح معنا‌داری 0/05، نشان می‌دهد که رقم آماره‌ها بالاتر از سطح معنا‌داری است. در ادامه، از فنون ‏تصمیم‌گیری چندشاخصه (فرآیند تحلیل شبکه‌ای ‏‎‏) و روش‌های رایج در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی همانند طبقه بندی مجدد و شاخص همپوشانی موزون برای تجزیه، تحلیل و نتایج، استفاده شده است. یافته‌ها نشان می‌دهند که نواحی کارگاهی و ‏پهنه‌های شهری واقع در حریم مسیل، نواحی غیررسمی، نواحی فرسوده، قدیمی و محله‌های نوظهور، از کیفیت نامطلوب و ‏پایین محیطی برخوردارند. در پایان پیشنهادهایی برای ارتقای کیفیت محیطی، ارائه‌ شده‌اند. ‏

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

An Evaluation of Urban Environment Quality: A Case Study of Borazjan City Neighborhoods

نویسندگان [English]

  • Mozaffar Sarrafi 1
  • Alireza Mohammadi 2
1 Urban planning and architecture, Shahid Behaeshti University, Tehran, Iran
2 Geography and Urban Planning, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
چکیده [English]

Urban Environment Quality (UEQ) is directly influenced by environmental, physical, and socio-economic factors. Therefore, this study attempts to assess Borazjan’s UEQ in 2017 by means of 16 indices in four main measures. In this study, two methods of reviewing documents and conducting a survey were used to collect the data. It was sought to evaluate what the UEQ of Borazjan city was and which neighborhoods had the lowest UEQ in 2017. The geographical scope of the study comprises 31 neighborhoods of Borazjan including 22,600 resident households as the study population. Based on Cochran’s method, 380 samples were selected to participate in the study for a city-wide systematic survey. The validity and reliability of the instrument were computed by means of CVR (0.66) and Cronbach’s Alpha (0.86) tests. The goodness of fit, by employing Kolmogorov-Smirnov test, resulted in p-values higher than 0.05 as the level of significance. Following this, the ANP technique was used to weight the factors and measures; next, WIOA and Reclassify techniques in GIS were employed to analyze the results through overlaying. The findings from synthesizing all factors for UEQ indicate that four settlement types, namely, industrial areas and floodway’s surrounding, informal settlements, dilapidated and old neighborhoods, and newly developed neighborhoods have unsuitable and low level of UEQ. Based on the findings of the study, several suggestions have been put forward to improve the UEQ of these neighborhoods.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Urban Environment Quality
  • Borazjan
  • ANP
  • WIOA
  • GIS