مؤلفه های فرهنگی تأثیرگذار بر شکل گیری شهر اردبیل در دوره صفویه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران

2 دانشجوی دکتری شهرسازی اسلامی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی الگوهای فرهنگی دوره صفویه بر شکل گیری شهرها با تأکید بر شهر اردبیل تدوین گردیده است. در دوره صفوی به دلیل وجود پایگاه مقتدر سیاسی، اجتماعی و آزاد اندیشی، زمینه بسیار مستعدی برای گسترش شهر اردبیل فراهم شد. در این راستا با استفاده از مدل مفهومی کانتر، ابتدا مولفه های مکان تحلیل شده، سپس ویژگی های شهرسازی دوران صفویه و الگوها و عوامل فرهنگی موثر بر شکل گیری فرهنگ شهر اردبیل در دوره صفویه مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج مطالعات حاکی از آن است که در شکل گیری فرم شهرها دو دسته از عوامل تأثیر بسیار زیادی دارند. دسته اول مربوط به عوامل فیزیکی(مکان) و قابل رویت مانند ویژگی های فرهنگی، اقلیم و جغرافیا است. دسته دوم مربوط به عوامل غیر فیزیکی و ناملموس مانند عوامل مذهبی، فرهنگی و اجتماعی است. گسترش فرهنگی شهر اردبیل از گذشته تا کنون از الگویی منطقی پیروی کرده است و در دوران صفویه الگوها و اصولی همچون اصطلاحات عرفانی و صوفی گری، همبستگی قومی و خانوادگی، تقویت روابط فرهنگی و اجتماعی، رفاه و تفریح مردم باعث شکل گیری محله های این شهر شده؛ و همچنین ابعاد فرهنگی و مکانهای شهری از جمله بازار به عنوان مرکز عملکردی مقررات و آیین حسبه، بقعه شیخ صفی به عنوان هویت بخش و مرکز تقدس و مسجد جمعه مکانی برای شرعیت بخشی به شهر در ایدئولوژی شکل گیری فرم شهر تأثیرگذار بوده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Cultural Dimensions Affecting the Formation of Ardabil City in the Safavid Period

نویسندگان [English]

  • Mohammad Taghi Pirbabaei 1
  • Ahad Nezhad Ebrahimi 1
  • saman abizadeh 2
1 Associate professor of urban planning, Faculty of Architecture and Urban Development, Islamic Art University of Tabriz, Tabriz, Iran
2 PhD student in Islamic Urbanism, Faculty of Architecture and Urban Development, Islamic Art University of Tabriz, Tabriz, Iran
چکیده [English]

An analysis of physical transitions of Ardabil City, an important sample of historical cities of Iran with its unique characteristics, requires a comprehensive research. During the Safavid period, this city turned out to be the cultural origin of the Safavid government and became the source of inspiration for the changes in other cities of Iran that rooted in the culture originally formed in Ardabil. The present study aims to study the cultural patterns of the Safavid era on the formation of cities with an emphasis on the city of Ardabil. To this end, based on Canter’s conceptual model of Facets of Place, the components of the location were analyzed first; next, the characteristics of the Safavid era urbanization and the cultural factors and patterns influencing the formation of the culture of Ardabil City in the Safavid period have been investigated. The results of the studies indicate that the bazaar, as the center of activities and the formation of urban acts, has played a pivotal role in forming the city and its rituals. Sheikh Safi’s Tomb, as the origin of the Safavid dynasty has been indicative of the identity of the city as well. In addition, Friday Mosque that was constructed by the states along with the formation of the city has had a history of honor and it indicates the political, economic, and social majesty of Ardabil. These key constituents or facets have been influential in forming the physical structure and culture of the city.

کلیدواژه‌ها [English]

  • culture
  • city formation
  • Safavid period
  • Ardabil