خوانش شهرسازی معنا گرا در شکل گیری کالبدی شهر در نظام شهرسازی دورۀ صفویه در ایران*

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی، گروه معماری،دانشگاه آزاد اسلامی ،رشت، ایران

2 استادیارگروه شهرسازی، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

3 استادیار گروه معماری، ,واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی ،تهران، ایران

10.22124/upk.2020.17269.1530

چکیده

بیان مسأله:
در شهرسازی معناگرا در دوره صفویه، فضاهای شهری فقط یک موضوع کالبدی تلقی نمی شود بلکه آن را نمودی از معانی پر رمز و راز می دانستند تا طراح بتواند پیام های معنوی را بصورت عبور از واقعیت به مجاز در کالبد شهر مادیت ببخشند. این مساله ای است که در شهرسازی معاصر ایران، دچار بحران معنویت در طراحی فضاهای شهری شده ایم . حال سؤال اساسی این است چگونه می توان مفاهیم معناگرایی صریح و ضمنی را در شکل گیری کالبد شهر عینیت بخشید؟
هدف:
قرائت شهرسازی معنا گرا در دوره صفویه در شکل‌گیری کالبدی شهر اصفهان و کاربست آن درساخت کالبدی شهر های معاصر ایران، هدف اصلی این پژوهش می‌باشد.
روش:
پژوهش حاضر از نظر اهداف، بنیادی و کاربردی؛ از نظر ماهیت و روش، توصیفی تحلیلی؛ از نظر شیوه گردآوری داده‌ها، متن کاوی اسناد و مدارک و مشاهدات میدانی؛ واز نظر تجزیه و تحلیل داده‌ها، کیفی می باشد.
یافته‌ها:
با تأمل در سیمای بصری سازمان فضایی شهر در دوره صفویه به وضوح تجلّی نظام مادی (نظم آب، نظم گیاه، نظم خاک، نظم هوا، نظم خاک) و نظام معنایی (نظم مقدس) آشکار می گردد. عبور از واقعیت به مجاز از طریق بهره‌گیری از عناصر طبیعی با بازی‌های شکلی و نمادی به منظور ایجاد حس مکان و این همانی با فضا، وحدت وکثرت و پیوستگی فضایی و... متأثر از شهرسازی معناگرایی ناظر بر آن بوده است.
نتیجه‌گیری:
توسعه شهری در دوره صفویه بازتاب ترجمان فضایی معیارهای معناشناسانه در راستای تلفیق نوآورانه برای قابلیت‌های خود در پاسخگوی توأمان به نیاز‌های کالبدی، روانی و معنوی بوده است . در وضعیت کنونی، بافت و ساخت کالبدی شهرهای ایران با تاکید بر انقطاع تاریخی و تجدد طلبی در پی تغییر شکلی نه محتوایی، نشان از بحران معنویت در ساخت کالبدی آن می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Reading semantic of the Safavid period urban planning in the Formation of the City's physical in Iran

نویسندگان [English]

  • Ali Alimoradi 1
  • Hassan Ahmadi 2
  • Vahid Gobadian 3
1 Faculty Member, Department of Architecture , Islamic Azad University, Rasht, Iran
2 Assistant Professor, Department of Urban Planning, Faculty of Art and Architecture, University of Guilan, Rasht, Iran
3 Assistant Professor, Department of Architecture , Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Background:
In semantic urban planning in the Safavid period, urban spaces were not only considered a physical issue, but also considered as a manifestation of mysterious meanings so that the designer could materialize the spiritual messages in the body of the city as permitted by the passage of reality. We have experienced a spiritual crisis in the design of urban spaces in contemporary Iranian urban planning. Now the fundamental question is how can the concepts of explicit and implicit semantics be objectified in the formation of the body of the city?
Objectives:
The main purpose of this study is to read semantic urban planning in the Safavid period in the physical formation of Isfahan and its application in the physical construction of contemporary cities in Iran.
Method:
The present study in terms of objectives, fundamental and applied; In terms of nature and method, descriptive-analytical; In terms of data collection method, text mining of documents and field observations; it is qualitative in terms of data analysis.
Result:
Urban development in the Safavid period was a reflection of the spatial translation of semantic criteria in order to integrate innovatively for its capabilities in responding to both physical, psychological and spiritual needs. In the current situation, the texture and physical construction of Iranian cities with emphasis on historical discontinuity and modernity following the transformation of form rather than content, shows the crisis of spirituality in its physical construction.
Conclusion:
Reflecting on the visual appearance of the city's spatial organization in the Safavid period, the manifestation of the material system (water order, plant order, soil order, air order, soil order) and the semantic system (sacred order) are clearly revealed. The passage of reality through the use of natural elements with formal and symbolic games in order to create a sense of place and this identity with space, unity, multiplicity and spatial coherence, etc. has been influenced by the urbanism of the semantic supervisor.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Semantic Urbanism
  • Physical Formation
  • Safavid period
  • Iran