مفهوم‌سازی فرایند تبدیل سکونتگاه‌های روستایی به‌ شهر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد، دانشکده شهرسازی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری، دانشکده شهرسازی، پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران

چکیده

یکی از مسایلی که نظام شهری بسیاری از کشورهای در حال توسعه از‌جمله ایران با آن روبرو هستند، شکل‌گیری شهرهای نوپدیدی است که به‌دلیل شناسایی نقاط روستایی به‌عنوان شهر رخ داده است. مسئله تبدیل مراکز روستایی به شهر در استان گیلان نیز به دلیل احتمال نابودی اراضی کشاورزی و پراکندگی سکونتگاه‌های روستایی در سطح منطقه، مورد توجه زیادی قرار گرفته است. در این میان، تبیین اینکه چه عوامل و فرایندهایی در تبدیل سکونتگاه‌های روستایی به‌ شهر موثر بوده‌اند را می‌توان به‌عنوان بنیانی‌ترین سوال درخور توجه در رابطه با این موضوع دانست؛ با این حال تنوع دیدگاه‌های موجود در این خصوص منجر به این شده تا نتوان پاسخ مناسبی برای این پرسش پیدا نمود. بدین لحاظ این پژوهش از رویکرد کیفی بهره می‌گیرد و بر کاربست نظریه زمینه‌ای برای این امر متمرکز می‌شود تا با اجتناب از ارایه دیدگاه‌های سلیقه‌ای، ماهیت این موضوع را از زبان صاحب نظران امر تبیین کند. برای این منظور، 15 نفر از صاحب نظران با روش نمونه گیری گلوله برفی انتخاب شده و مورد مصاحبه عمیق قرار ‌گرفتند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد تبدیل سکونتگاه‌های روستایی به شهر در استان گیلان از طریق 5 مولفه کلیدی رخ داده است که همگی به نوعی دارای ماهیت سیاسی هستند. این 5 مولفه عبارتند از، مداخله توسط قدرت سیاسی برای تبدیل روستاها به شهر، بازتعریف نحوه مدیریت فضا، نگرش مردم نسبت به شهر و روستا، نادیده گرفتن ظرفیت‌های کلیدی سکونتگاه‌ها و وابستگی اقتصادی سکونتگاه‌ها به منابع دولتی. در این میان نقش مسئولین و خصوصا نمایندگان مجلس از طریق مداخله توسط قدرت سیاسی برای تبدیل روستاها به شهر و بازتعریف نحوه مدیریت فضا به دلیل ایجاد شهرستان‌ها و بخش‌های جدید در استان، به عنوان موثر‌ترین مولفه‌ها در شکل‌گیری شهرهای نوپدید پس از سال 1370 عمل نموده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Conceptualizing the process of reclassification of rural settlements into cities in Guilan Province, Iran (1956-2016)

نویسندگان [English]

  • Mohammad Mehdi Azizi 1
  • Esfandiar Zebardast 1
  • Mahdi Bornafar 2
1 Professor, School of Urban Planning, College of Fine Arts, University of Tehran
2 PhD researcher in urban planning, college of Fine Arts, university of Tehran
چکیده [English]

One of the issues that urban system of many developing countries are facing, is the formation of new towns from rural settlements. In the Guilan Province of Iran, as an important agricultural region, the problem of this reclassification, has received considerable attention, because of the possible destruction of agricultural land. The question that which factors and processes force to rural settlements be identified and reclassified as a city can be considered as the most important question in relation to this subject. This research employs a qualitative approach focusing on the application of grounded theory in order to explain the nature of this subject. For this aim, 15 experts were selected by snowball-sampling method and interviewed. The research findings show that the political factor has been the main factor affecting the reclassification of rural settlements into cities in this region. This has occurred through five key components, including intervention by political power, redefining space management scale by government, people's attitudes about cities and villages, ignoring key capacities of settlements and dependence of rural settlements on governmental economic resources and subsidies. Meanwhile, the role of the authorities has been the most effective role in reclassification of rural settlements into cities since 1991. Due to this, the process of formation of new urban centers and reclassification of rural settlements into cities in Guilan province, can be defined as an inter-related top-down/bottom-up process. In this process, firstly, the demand of local people and political-social elites, leads to intervention for reclassification of rural settlements as city. Through this, willing and pursuit of people for reclassification of rural settlements into cities because of cultural attitudes or better life conditions, has been considered as bottom-up intervention, and the legal means (instruments) such as laws and approval by the state is considered as top-down intervention.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Reclassification of Rural Settlements into City
  • grounded Theory
  • Guilan Province