فضا را چگونه بخوانیم؟ از خوانش پدیدارشناسانه تا خوانش انتقادی فضا

نوع مقاله: مقاله مروری

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده هنر و معماری دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانش آموخته کارشناس ارشد شهرسازی، دانشگاه تربیت مدرس تهران، تهران، ایران

10.22124/upk.2019.14084.1266

چکیده

خوانشِ فضا به چه معناست؟ این واژه چه جایگاهی در نظامِ شهرسازیِ جامعه ایران دارد؟ مفاهیمی چون خوانش و خوانایی، چگونه با چیزی به نام نیروهای برسازنده­ی فضا درگیر می­شوند؟ گفتمان انتقادی فضا، چگونه فضا را خوانش می کند؟ نوشتار پیش رو تلاش می‌کند به سؤالاتی از این قبیل پاسخ دهد. در همین راستا نوشتار به چهار بخش تقسیم‌شده است. در بخش اول، نگاه نظری و مسأله ی نوشتار مطرح می­شود؛ اینکه فضا در اینجا از کدام پنجره و با چه گفتمانی خوانش می‌شود. در بخش دوم از این صحبت می‌شود که چگونه چیزی به نام خوانایی در قلمروی دانش -در نظام دانشگاهی ایران- از خلال تعاریف، بمثابه­ی یک ابزارِ سنجش و فهمِ جهان-فضا تولید می­شود. در بخش سوم این مساله مطرح می شود که چگونه خوانشِ پدیدارشناسانه به کلیدواژه‌ی فهم فضا تبدیل‌شده و در قلمروی حرفه‌ای و مدیریتی به‌واسطه خوانا یا ناخوانا خواندنِ بازنمایی­های فضا، وضعِ موجود را بازتولید می‌کند. در همین راستا گریزی به روش و نگاهِ کوین لینچ  زده می­شود و به این خاطر که نامِ او با خوانشِ فضا در متون شهرسازی ایران گره‌خورده است، مورد نقد قرار می­گیرد. در این بخش همچنین با نگاه پدیدارشناسانه به خوانشِ نا- فضاها در شهر تهران پرداخته می شود. در بخش چهارم که در واقع همان نگاهِ نوشتار است، پژوهش حاضر می کوشد با صورت‌بندی خوانشِ انتقادی از فضا بمثابه یک بدیل، آن نظم و نظامِ مفهومی­ای که همواره در قلمروی دانش و مدیریت شهری تولید و بازتولید می‌شود، نفی کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

From Phenomenological to the Critical Reading of Space

نویسندگان [English]

  • Hashem Dadashpour 1
  • Ahmad Yazdanian 2
2 Tarbiat Modares University
چکیده [English]

What does space reading mean? What is the status of this term in a country like Iran? How are concepts such as reading and readability involved in constructing forces of space? Are they involved at all? How does the critical discourse of space understand the meaning of readings? In the present study, we have attempted to address such vital questions. For this aim, the text has been divided into four sections. In the first section, adopting a theoretical and problem-oriented approach, we discuss the relevant viewpoints and discourses. In section two, we focus on the realm of knowledge through the academic system of Iran, by the approach of discovering the hints that were available in the context of the concept of readability terms that have been hidden. In section three, we discuss how phenomenological reading has become a keyword in understanding space and has thus, reproduced the status quo with regards to (un)readability of space in the so called “managerial” and “professional” realm. Along these lines, we glance at Kevin Lynch’s theoretical approach as a well-known figure in urban literature in Iran. In section four, as an alternative representing the critical reading of space, we have disapproved which is constantly reproduced in the realm of knowledge and management, the order and the conceptual system of it. In section four, with a critical formulation of reading space offered as an alternative, we try to denounce the order and conceptual system constantly produced reproduced in the sphere of knowledge and management.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Critical Reading
  • Phenomenological Readibility
  • Realm of Knowledge
  • Management Realm
  • Space